Over Wognum

Algemeen

Wognum is een dorp in gemeente Medemblik in de regio West-Friesland van de Nederlandse provincie Noord-Holland.

Wognum is net ten noorden van de stad Hoorn gelegen. Wognum heeft van 1392 tot aan 1426 stadsrechten gehad, waarna de stede Wognum onder Hoornse supervisie werd gesteld, waarschijnlijk als 'straf' vanwege de keuze van het 'verkeerde' kamp in de Hoekse en Kabeljauwse twisten.

Wognum is ook een voormalige gemeente, die op 1 januari 2007 is samengegaan met de gemeenten Noorder-Koggenland en Medemblik. Bij het samengaan werd besloten de naam Medemblik als gemeentenaam te nemen voor de nieuw ontstane gemeente. Eerder al, voor 1 januari 1979 was Wognum een zelfstandige gemeente, waartoe ook de buurtschappen Lekermeer en Zomerdijk behoorde, maar fuseerde toen met de toenmalige gemeente Nibbixwoud.

Historie

Wognum is een oude plaats, de plaats zou rond 900 zijn ontstaan, archeologische vondsten wijzen hierop. Ook werd het gebied rond de Bronstijd al bewoond, er werden vuistbijlen en pijlpunten uit die tijd aangetroffen in het gebied tussen de huidige straten; Oosterwijzend en Dorpsstraat. in Wognum.

In 980 wordt de plaats voor het eerst genoemd. Dit gebeurde in een kerkenlijst van de Abdij van Echternach. Daarin komt de plaats voor als Wokgunge. In 1063 komt de plaats voor als Woggunghem in een oorkonde. Deze spreekt van een kapel waar nu de N.H. kerk staat van Wognum.

Deze kapel behoorde toe aan de abdij van Heiloo. Latere schrijfwijzen; Wognem (1083), Woghenem (1156) en Woggenum (1544). De plaats zou kunnen verwijzen plaats van de persoon of familie Wok of Wokke. Naast de Westfriese benaming Woggem en Woggelum wordt het soms ook wel eens (foutief) geschreven als Wochnum gelijktrekkend aan Wochmar en het oud-Hollands Wochmeer (Wogmeer).
 
Wognum is gelegen op de oever van een oude stroomgeul. De oever is opgebouwd uit zavelgrond. Net buiten de woonkern bevind zich tussen Oude Gouw - Kerkstraat en de oude veenstroompjes bij de Baarsdorpermeer/Lekermeer een oude waaierverkaveling. De waaierverkaveling is een overblijfsel van ontginningsperiode uit de vroege middeleeuwen van het veengebied. Het water die daar bij hoort dat bij Baarsdorpermeer begint is de Kromme Leek en kronkelend langs Wognum en via de Zwaagdijk naar Medemblik. De kronkelige beloop is zoveel behouden gebleven bij de eeuwen latere ruilverkaveling tussen Wognum en Medemblik.

In de 15e eeuw was voor grootdeel van de bewoners de visvangst de grootste bron van inkomsten. Wognum profiteerde in 17e eeuw ook sterk van de scheepvaart van de nabij gelegen stad Hoorn. Ondanks dat in de 19e eeuw Wognum een typisch agrarische gemeente was geworden werd bij het ontstaan van de fusiegemeente Wognum in 1979 de drie bazen in het gemeentewapen overgenomen van de daarin opgaande gemeente Nibbixwoud, die net als Wognum in 19e eeuw agrarische was geworden.

Bij zowel Wognum en als Nibbixwoud vind men nog steeds duizenden fruitbomen die een belangrijke onderdeel waren van deze agrarische sector. De bewoning van Wognum is een combinatie van agrarisch en met nieuwbouw met in en bij het centrum statige en stedelijk woningen.

Bekendheid van Wognum

Wognum is nationaal en zelfs internationaal bekend van de handbalvereniging ZeemanVastgoed SEW en de zangkoren. Het bekendste zangkoor was het Jacob Kwastkoor, een gemengd koor dat meestal 'De Wognummers' werd genoemd. Het koor was op zijn piek in het begin van de twintigste eeuw. Met name in de periode dat men onder leiding was van dirigent Willem Saal. Het deed zo'n zestig uitvoeringen per jaar. Het koor ging zelf vanaf 1909 naar het buitenland voor optredens. Hoewel de bekendste zangkoor niet meer bestaat Wognum is Wognum nog steeds bekend om de zangkoren, dit uiteraard omdat er nog altijd veel koren zijn, en dat in elke leeftijdscategorie.

De handbalvereniging ZeemanVastgoed SEW komt eigenlijk uit Nibbixwoud maar de zaalwedstrijden worden gespeeld in Wognum, in de sportzaal 't Span. SEW is bekend met name door de dames, die spelen op het hoogste niveau, in Nederland werden ze al meerdere malen landskampioen in de eredivisie. Hierdoor spelen ze ook internationaal.


Verder is Wognum bekend wegens de drie hoofdkantoren van de, inmiddels failliete, DSB Bank van Dirk Scheringa en van het zorg- en dienstenverlener Leekerweide, die zorg bied aan mensen met een handicap.
 

 

Bekende inwoners van Wognum zijn pianist Cor Bakker, zwemster Edith van Dijk, bokster Esther Schouten en Nederlands paralympisch sportster Marijke Mettes. Andere bekende ex-inwoners zijn de schaatsster Barbara de Loor en komiek (tegenwoordig paragnost) Hans Otjes.
 

(Bron: )